Loe de Jong overleden (video)
Loe de Jong overleden (video)
Uitgegeven: 15 maart 2005 16:29
Laatst gewijzigd:
15 maart 2005 21:02
AMSTERDAM - Dr. Loe de Jong is dinsdag overleden. Dat heeft
het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) dinsdag
meegedeeld. De auteur (90) van Het Koninkrijk der Nederlanden in de
Tweede Wereldoorlog stierf na een kortstondig ziekbed in "alle
rust", aldus het NIOD mede namens de familie van de historicus.
Bekijk video:
Modem/ Breedband
De naam van dr. Loe (Louis) de Jong is
onverbrekelijk verbonden met de Tweede Wereldoorlog. De op 24 april
1914 geboren Amsterdammer groeide door zijn levenswerk 'Het
Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog' uit tot het nationaal geweten van de bezettingsgeschiedenis.
Hij schreef deze uitvoerige reeks in de tijd dat hij ook
directeur was van het RIOD, het Rijksinstituut voor
Oorlogsdocumentatie, nu het Nederlands Instituut voor
Oorlogsdocumentaite (NIOD). Alleen bij de Indische gemeenschap in
Nederland was hij niet bepaald geliefd, vanwege zijn volgens hen
eenzijdige kijk op het kolonialisme. Het leidde zelfs tot
processen.
Gevlucht
Al in 1941 werd De Jong, toen als jood naar Londen gevlucht en
werkzaam als redacteur bij Radio Oranje, voor een talentvol
schrijver aangezien. Het hoofd van de Regeringsvoorlichtingsdienst,
A. Pelt, vroeg De Jong een boekje te schrijven over de
gebeurtenissen in Nederland tijdens de Duitse bezetting. Dat werd
'Holland feights the Nazi's'.
Je maintiendrai
Op verzoek van de Netherlands Publishing Company, uitgever van
de Londense Vrij Nederland, produceerde de jonge historicus (in
1937 afgestudeerd in Amsterdam) nog de vierdelige serie 'Je
maintiendrai' over de eerste vier jaren van de bezetting.
Begin 1944 won De Jong de Londense minister van onderwijs, dr.
G. Bolkestein, voor het idee om na de bevrijding een rijksinsituut
voor het verzamelen van historisch materiaal over de Nederlandse
oorlogsgeschiedenis op te richten.
In bezet gebied was dat idee ook
al opgekomen, namelijk bij dr. N. Postumus, een hoogleraar waarvan
De Jong in Amsterdam les had gehad. Het instituut werd in elk geval
op 15 september 1945 in het leven geroepen en De Jong kreeg de
dagelijkse leiding.
Tweede Wereldoorlog
Van het begin af aan was het de bedoeling dat er een
boeken(reeks) zou komen over de geschiedenis van Nederland in de
Tweede Wereldoorlog. De Jong dacht voor de schrijver aanvankelijk
niet aan zichzelf. In eerste instantie werd het werk ook aan vier
andere ervaren historici toevertrouwd. Die vroegen in 1954 wegens
gebrekkige samenwerking echter om onthefffing van hun taak en
stelden De Jong als auteur voor. Minister Cals van Onderwijs (die
moest betalen) stelde als voorwaarde dat de hele klus in 1961
geklaard moest zijn.
De Jong, die er tot en met 1988 over zou doen,
dacht Cals' streefdatum toen al niet te halen en vertrouwde erop
uitstel te krijgen. "Wanneer zou ik klaar zijn? Misschien, zo
hoopte ik, omstreeks 1965. Viel alles tegen, dan zou het wellicht
1970 worden", had hij gedacht, zo bleek in 1988 uit deel 13, het
toen pas verschenen slot.
Documentenmateriaal
Na jaren van informatie vergaren, ordenen en lezen, begon De
Jong in februari 1967 met schrijven. "Ik wist dat wat ik schreef
onvolmaakt zou blijven. Van het totale beschikbare
documentenmateriaal had ik maar een betrekkelijk klein, zij het
zorgvuldig geselecteerd deel gelezen; van het totale aantal
beschikbare getuigen had ik slechts met een zeer beperkte
minderheid gesproken en de duizenden studies van anderen, die ik
als bron gebruikte, had ik meestal niet kunnen verifiëren."
"Al deze
onvolkomenheden nam ik voor lief, mij troostend met de gedachte dat
mijn conceptmanuscripten in elk geval nog door enkele tientallen
deskundigen zouden worden gelezen voor zij in druk zouden
verschijnen."
In 1960 was De Jong volgens eigen zeggen nog bijna verdronken in
de informatie. Het verzoek van programmamaker Milo Anstadt en Ben
Klokman om een tv-serie onder de titel 'De bezetting' te maken
bracht redding. "De serie bracht structuur in mijn onderzoek. Ik
werd gedwongen mij te beperken teneinde de vier programma's die
jaarlijks van mij werden verwacht op tijd gereed te hebben."
"Toen de
serie voltooid was, had ik mijn algemene kennis van alle aspecten
van Nederlands oorlogsgeschiedenis dusdanig uitgebreid dat nadien
voor de verschillende delen van 'Het Koninkrijk der Nederlanden in
de Tweede Wereldoorlog' nog slechts aanvullend onderzoek nodig was,
zij het dat dat toch nog omstreeks zes jaar in beslag nam." Voor
'De bezetting' kreeg hij de Nipkow-schijf.
Opkrabbelen
Na de voltooiing van 'Het Koninkrijk der Nederlanden in de
Tweede Wereldoorlog' zou nog een gemoderniseerde versie van 'De
bezetting' op het scherm komen. De Jong zou ook deze presenteren,
maar werd voortijds uitgeschakeld door een hersenbloeding, waarover
hij later nog een klein boekje schreef: 'Opkrabbelen'.
Pier Tania
nam de presentatie over. De Jongs werk heeft vaker onder zijn
matige gezondheid geleden. Het schrijven van 'Het Koninkrijk der
Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog' werd in 1969 onderbroken
door een hersenbloeding en in 1980 door een open hartoperatie.
Eenmaal hersteld van zijn hersenbloeding in 1989, publiceerde De
Jong al snel het eerste deel van zijn memoires, die vaak erg
persoonlijk van aard waren. Aangrijpend is het deel waarin hij
schrijft over het gezin waarin hij opgroeide en dat op hemzelf na
slachtoffer werd van de nazi's.
Reacties op dit bericht? Mail de redactie.
Altijd op de hoogte met de gratis NU.nl/nieuwslezer
Onderweg op de hoogte blijven? Ga naar NU.nl/pda
NU.nl homepage
(c) ANP
Bron "Loe de Jong overleden (video)" : nu.nl
|
|
|
|