GANZEN KIJKEN
UBBERGEN - Zelfs als het regent is het prachtig in natuurgebied de Gelderse Poort, waar
de Rijn ons land binnenkomt om als Nederrijn, maar vooral als Waal
verder te stromen dwars door Nederland, rivierenland. Zo'n 150.000 ganzen
overwinteren hier, in de Ooijpolder en in de Millingerwaard, een fabelachtig
mooi gezicht. De dijk langs de brede Waal is een prima tribune voor dit
weergaloze ganzenspektakel.
Je mag in dit schitterende, 1200 ha grote natuurgebied naar hartelust
rondstruinen, zelfs de hond mag mee, mits aangelijnd. Prikkeldraad of
bordjes Verboden Toegang vind je hier niet. Probeer eens op de fiets
te komen, of gewoon lekker wandelend. Dan kun je nog eens heerlijk
uitwaaien, genieten van het water en de rust. Ubbergen is een goed
startpunt, of Millingen. Stevige schoenen zijn aanbevolen in de zompige
uiterwaarden. Neem vooral een verrekijker mee.
Soms zie je de vogels in fraaie formaties over de weilanden vliegen, maar
vanaf de Ooijse Bandijk , en verderop vanaf de Duffeltdijk, is
ook goed te zien hoe de kolganzen in het grasland vleugelkracht opdoen voor
de ruim 5000 kilometer lange thuisreis naar de toendra's van Siberië, hun
vaste broedplek. Bij de Erlecomse Waard zitten er honderden, evenals
bij de Bizonbaai , waar ze graag veilig op het water overnachten. Ook
bij Tiengeboden, vanwaar je aan de horizon de overspanning van de
Waalbrug in Nijmegen ziet, strijken ze binnendijks graag neer en als je goed
kijkt, kun je zien dat ze in familieverband opereren. Je kunt ze horen
gakken met elkaar. Pa met de jongen, die duidelijk kleiner zijn, en
Moeder-de-Gans natuurlijk. Over een paar maanden vertrekken ze alweer. Pas
tijdens die lange, avontuurlijke thuisreis krijgen de jongen hun
zelfstandigheid.
Bronstijd
"Wat het hert in de bronsttijd is voor de Veluwe, dat zijn de
overwinterende ganzen voor het rivierengebied", zegt boswachter Gerrit
van Scherrenburg van Staatsbosbeheer, volgens wie de ganzen graag in
Nederland overwinteren vanwege het vlakke, open landschap, waarin ze hun
vijanden tijdig kunnen zien. Een miljoen ganzen uit het Hoge Noorden
strijken hier 's winters neer, ze eten hoofdzakelijk gras. Behalve het
Rivierengebied zijn ook Noord-Nederland en Zeeland bij deze machtige vogels
erg in trek, evenals de Wadden met hun eilanden en de Oostvaardersplassen.
Rotganzen overwinteren liefst aan zee. In het rivierengebied tref je
vooral kolganzen, maar ook grauwe ganzen, brandganzen en
rietganzen. Je herkent ze vrij snel: kolganzen bijvoorbeeld hebben een
wit kolletje boven hun goeddeels zwarte snavel.
Boeren mogen de beschermde vogels binnen de foerageergebieden niet verjagen,
maar zij krijgen aantoonbare vraatschade van het Faunafonds vergoed. "
Met een miljoen overwinterende ganzen hebben we nogal een
verantwoordelijkheid", meent Gerrit. "Daar moeten we goed mee
omgaan. Eigenlijk zou het beschermde foerageergebied in Gelderland best wat
groter mogen zijn..." Nederland, mag-'t-ietsje-meer-zijn land.
Zwevers zijn het niet: ganzen moeten het op hun trektocht helemaal van
spierkracht hebben. Daarom vreten ze zich hier niet moddervet, dan zouden ze
te veel overbagage moeten meenemen op hun vlucht. In het vroege
voorjaar, als ze beginnen aan hun thuisreis naar Siberië, maken ze geregeld
een tussenlanding. Ze kunnen dan wel duizend kilometer overbruggen voordat
ze weer ergens neerstrijken, om uit te rusten en bij te tanken. Pas vlak
voor de laatste etappe gaan ze opvetten, want als er nog sneeuw ligt
bij aankomst op de toendra, moeten ze wat reserves hebben.
Broeden
"Het komt bij ganzen helemaal aan op timing", zegt boswachter
Gerrit. "Ze moeten niet te vroeg aankomen, want als ze alle energie al
voor het broeden hebben verbruikt, moeten ze misschien van het nest af om
voedsel te gaan zoeken en dan verkommert het nest. Of ze blijven zitten en
verkommeren dan zelf. Maar ze moeten ook weer niet te laat aankomen. Als de
weersomstandigheden tijdens de thuisreis bar en boos zijn, kunnen de ganzen
uit de koers raken. Ze arriveren dan te laat op hun broedplek. Als de rui te
snel na de broedperiode komt, zijn ze niet tijdig vliegklaar om met hun
jongen de veiligheid van het open water op te zoeken. Dan liggen de poolvos
en de sneeuwuil op de loer. Pas op het water zijn ze veilig. Er gaat
natuurlijk wel eens wat mis", weet Gerrit. "De bescherming van de
soort zit 'm in de grote getallen."
Boswachter Van Scherrenburg kan prachtig vertellen over dit natuurwonder,
als uit een spannend boek. Daarom is in de wintermaanden ook die
vaarexcursie van Staatsbosbeheer naar de ganzen in de Gelderse Poort zo'n
leuke belevenis. Elke zondag vaart de boswachter met de boot De Duffelt
naar de Kaliwaal en de Alt Rhein. Hier zitten vooral rond het middaguur veel
ganzen en vanaf de boot kun je de vogels mooi observeren zonder ze te
storen.
Onderweg mag je de boswachter natuurlijk ook gerust vragen stellen. Want hoe
weet zo'n slimme gans uit dat verre, ijskoude Siberië nou precies wat hem of
haar in die natte, mistige Nederlandse uiterwaarden te doen staat? Wanneer
moet-ie vertrekken, welke koers moet-ie aanhouden? Dan hebben sommigen het
nog wel over dómme ganzen.
REISWIJZER
Openbaar vervoer: bus 80 naar Millingen vanaf NS-station Nijmegen. De
eerstkomende vaarexcursie naar de ganzen is morgen, zondag 23 januari.
Daarna elke zondag t/m 27 februari. Afvaart steeds om 13.00 uur bij de
aanlegsteiger aan de Rijndijk in Millingen, tegenover bezoekerscentrum
Grenspost Gelderse Poort. Duur: vier uur. Kosten: 15 euro, kinderen tot 10
jaar 7,50 euro, inclusief koffie met Millingerduinkoek en erwtensoep met
roggebrood en spek. Voor informatie: 048 1433214 of info@millingscentrum.nl
Fietsverhuur o.m. in Millingen en bij NS-station Nijmegen. Het unieke
hotel-huiskamercafé en restaurant Oortjeshekken (tel. 024-6631288) ligt in
de uiterwaarden bij Ooij, in Nijmegen heeft Hotel Belvoir (tel. 024-3232344)
een leuk fietsarrangement, in Beek-Ubbergen is hotel-restaurant 't Spijker
(tel. 024-6841295) een prima uitgangspunt. Reserveren wordt sterk
aanbevolen. Meer inlichtingen bij Staatsbosbeheer Gelderse Poort, tel.
024-6632470. Kijk ook op www.staatsbosbeheer.nl
Bron "GANZEN KIJKEN" : telegraaf
Hoofd index pagina van "GANZEN KIJKEN"
|
|
|
|